Οι κακοί των Χριστουγέννων

Ο κινηματογράφος έχει πλήθος από χαρακτήρες που κύριο μέλημα έχουν να κάνουν τους καλούς να φαίνονται καλύτεροι

Της ΕΛΕΩΝΟΡΑΣ ΟΡΦΑΝΙΔΟΥ

Στη χριστουγεννιάτικη μυθολογία του Χόλιγουντ υπάρχουν μόνο δύο κατηγορίες χαρακτήρων: οι καλοί και οι κακοί. Οι απλοποιήσεις αυτές είναι ιδανικές για ταύτιση και για απόρριψη. Σπανίως οι κακοί είναι αυτόφωτοι, προσδιορίζονται συνήθως ως το ανάποδο του καλού ήρωα.

Ετσι, για παράδειγμα, ο Μπαμπλ, το αρκουδωτό τέρας του Βορείου Πόλου, δεν μπορεί να έχει καμία κινηματογραφική τύχη να γίνει ήρωας και συνακόλουθα τίτλος ταινίας, αφού θέλει να... φάει χριστουγεννιάτικα τον «Ρούντολφ, το ελαφάκι» στην ομώνυμη ταινία της Ντίσνεϊ. Και οι διαρρήκτες Μαρβ και Χάρι υπάρχουν στο «Μόνος στο σπίτι» επειδή ο Μακόλι Κάλκιν πρέπει κάποιους να νικήσει.

Στο Χόλιγουντ, ιδίως όταν διηγείται ιστορίες Χριστουγέννων, το τέλος είναι δεδομένο: κερδίζουν πάντα οι καλοί με ανοιχτό το ενδεχόμενο να κολλήσουν καλοσύνη και στους αντιπάλους τους!

Ο Μπαμπλ δεν μπορεί να συναγωνιστεί τον Ρούντολφ, ο οποίος, επειδή είναι καλός, καταφέρνει να κάνει ακόμη και το κουσούρι του πλεονέκτημα. Η κατακόκκινη φωτεινή του μύτη, για την οποία όλοι τον κοροϊδεύουν, οδηγεί τελικώς τον Αϊ-Βασίλη στη Γη μια ομιχλώδη νύχτα παραμονής Χριστουγέννων. Κι όσον αφορά τους Μαρβ (Ντάνιελ Στερν) και Χάρι (Τζο Πέσι) μετατρέπονται πολύ γρήγορα, στην ταινία του Κρις Κολόμπους, σε θύματα του κινηματογραφικού Κέβιν Μακάλιστερ, αλλά είναι οι κακοί της ταινίας και τα Χριστούγεννα τους τιμωρούν, ενώ στην πραγματικότητα και ο Κέβιν χρειάζεται ένα καλό χέρι ξύλο.

Οι «κακοί» των κινηματογραφικών Χριστουγέννων είναι εξαιρετικά ενδιαφέροντες τύποι- άλλωστε παίρνουν τους καλούς στην πλάτη και τους κάνουν ταινία! Αν οι Μαρβ και Χάρι δεν ήταν τόσο αδίστακτοι και τόσο γκαφατζήδες, ο Μακόλι Κάλκιν θα ήταν ένα γραφικό αμερικανόπουλο που θα περίμενε ακόμη τη μαμά του στο σπίτι βλέποντας τηλεόραση και τρώγοντας πίτσα.

Γι' αυτό και το σινεμά ποντάρει στους κακούς! Αυτά τα Χριστούγεννα κακός είναι ο προ δεκαετίας και βάλε συστηθείς Τζακ Σκέλινγκτον του «Χριστουγεννιάτικου εφιάλτη» και ο Φρεντ Κλάους της ομώνυμης ταινίας, κοινώς το ρεμάλι της οικογένειας Κλάους, ο αδερφός του Σάντα.

* Γνωρίσαμε το «The nightmare before Christmas» του Χένρι Σέλικ το 1993 και τώρα μας συστήνεται σε τεχνολογία 3D. Δημιουργία ουσιαστικά του Τιμ Μπάρτον, έχει ως πρωταγωνιστή έναν ιδιαίτερα κακό, τον Τζακ, ο οποίος ζει στην πόλη του Χάλογουιν, την αντίστοιχη δική μας χώρα των καλικαντζάρων. Τυχαία ανακαλύπτει την πόλη των Χριστουγέννων και έναν περίεργο τύπο από κεί, τον Σάντα Κλάους, και προσπαθεί απάγοντάς τον να μεταφέρει τη χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα στην πόλη του, φυσικά ανεπιτυχώς.

* Ανεπιτυχής είναι και κάθε προσπάθεια της οικογένειας Κλάους να στρώσει τον Φρεντ (Βινς Βον), τον μεγαλύτερο αδερφό του Σάντα (τον υποδύεται ο Πολ Τζιαμάτι) στη νέας εσοδείας ταινία «Fred Claus». Δεν υπάρχει κακή συνήθεια που να μην την έχει ο Φρεντ. Και, αν προσθέσει κανείς και την τεμπελιά του, είναι το ακριβές αντίθετο του τέλειου Αγιου Βασίλη. Με τα πολλά, πείθεται να τον βοηθήσει στη φετινή κατασκευή και διανομή των δώρων, με τραγελαφικά φυσικά αποτελέσματα. Πάλι κάποιος πρέπει να σώσει τα Χριστούγεννα. Ο Φρεντ στο τέλος τα καταφέρνει. Το Χόλιγουντ θα κάνει το θαύμα του κι αυτός θα γίνει άνθρωπος, αν και θα είχε γούστο να ξέραμε ότι ακόμη και η οικογένεια Κλάους έχει έναν άχρηστο!

* Η κινηματογραφική ηθική δε θα κολλούσε στον Φρεντ Κλάους, πόσω μάλλον όταν ήδη έχει πάρει με το μέρος της τον Τζιμ Κάρεϊ στον ρόλο του «Κατεργάρη των Χριστουγέννων» του Ρον Χάουαρντ. Στην ταινία τού 2000, ο Γκριντς (Κάρεϊ) είναι ένα πράσινο πλάσμα που ζει σε μια σπηλιά. Κάποια Χριστούγεννα οι κάτοικοι της πόλης του τον ανάγκασαν να την εγκαταλείψει και αποφασίζει αυτή τη χρονιά να εκδικηθεί: του έκλεψαν την παιδικότητά του, θα τους κλέψει τα Χριστούγεννα. Ετσι, προσποιούμενος τον Αγιο Βασίλη, θα μπει σε όλα τα σπίτια για ν' αρπάξει ό,τι πολυτιμότερο υπάρχει. Ενα παιδάκι θα τον φέρει κι αυτόν στον ίσιο δρόμο, τον οποίο τελικώς βρίσκουν, θέλουν-δεν θέλουν, και οι χειρότεροι, όπως ο Μπίλι Μπομπ Θόρντον στο «Bad Santa» (2004).

* Ο πρώην σύζυγος της Ατζελίνα Τζολί υποδύεται τον Γουίλι, ένα χαμένο κορμί το οποίο, όταν δεν μπεκροπίνει, κλέβει καταστήματα ντυμένος ’γιος Βασίλης με τον νεαρό συνεργάτη του, Μάρκους (Τόνι Κοξ). Ενας σκύλος και μια γυναίκα -ή μάλλον ένα παιδί και μια γυναίκα- θα τον φέρουν στον ίσιο δρόμο απ τον οποίο κανείς δεν γλίτωσε χριστουγεννιάτικα, αν και το «Bad Santa» έκανε ό,τι μπορούσε για να γίνει εικονοκλαστικό. Αλλά... στον βρόντο πήγε η προσπάθεια!

* Το ίδιο έχει να πει κανείς και για την ταινία «Πάρτι φαντασμάτων» του Ρίτσαρντ Ντόνερ, με τον Μπιλ Μάρεϊ να παραδίδει μαθήματα κυνισμού και ανηθικότητας ως Σκρουτζ, σε μια από τις πολλές μοντέρνες μεταφορές της «Χριστουγεννιάτικης ιστορίας» του Καρόλου Ντίκενς. Τζάμπα η ερμηνεία -στο τέλος, όπως όλοι οι κινηματογραφικοί Σκρουτζ, πείθεται από την επίσκεψη των φαντασμάτων και γίνεται καλός άνθρωπος. Το ίδιο έπαθε το 1970 στον ίδιο ρόλο και ο ’λμπερτ Φίνεϊ.

* Οπως απεδείχθη, τίποτα δεν είχε αλλάξει από το 1946 και την «Υπέροχη ζωή» του Φρανκ Κάπρα, που αποτέλεσε την αρχετυπική ταινία του είδους.

Ο δικός του κακός, ο μίστερ Πότερ, ήταν κάθαρμα από τα ολίγα. Τον υποδύθηκε ο ηθοποιός Λάιονελ Μπάριμορ, (ο παππούς της τσαχπίνας Ντρου Μπάριμορ) και έφθασε τον κινηματογραφικό Τζορτζ Μπέιλι (Τζέιμς Στιούαρτ) μέχρι τα πρόθυρα της αυτοκτονίας. Αλλά τα Χριστούγεννα νίκησαν, διότι έπρεπε να στρωθεί και το αμερικανικό γιορταστικό τραπέζι, κι ο Μπέιλι τη γλίτωσε και ευτύχησε. Από τότε η δυστυχία εξορίστηκε από τα Χριστούγεννα.

Χριστούγεννα στην πρίζα

* Μόνο για λίγο το κακό νικά! Οπως στο περσινό «Black Christmas» του Γκλεν Μόργκαν. Πρόκειται για το ριμέικ της cult ταινίας του '74 «Τρόμος στο παρθεναγωγείο», του Μπομπ Κλαρκ, με τον κακό, τον Μπίλι, να σκοτώνει ντυμένος Αγιος Βασίλης οκτώ κοπέλες που μένουν στο πατρικό του σπίτι.

Ο ίδιος ο Μπίλι όταν ήταν παιδί κακοποιήθηκε από τη μητέρα του, η οποία, αφού δολοφόνησε τον πατέρα του, τον έκλεισε επί χρόνια στη σοφίτα. Τη συνήθη ανακούφιση της νίκης του καλού επί του κακού εδώ ξεχάστε την.

* Αντίθετα, στο άλλο φιλμ της ίδιας χρονιάς, το «Χριστούγεννα στην πρίζα» του Τζον Γουάιτσελ, με τους Ντάνι ντε Βίτο και Μάθιου Μπρόντερικ, είναι από την αρχή εμφανές ότι το πνεύμα των Χριστουγέννων θα κυριαρχήσει.

Ο Μπρόντερικ ως Στιβ δεν αντέχει, αν και καλός άνθρωπος, τον περίεργο, μονήρη γείτονά του Ντάνι (Ντε Βίτο), ο οποίος αποφασίζει να στολίσει το σπίτι του με τα πιο πολλά χριστουγεννιάτικα φωτάκια του κόσμου, μετατρέποντας τα Χριστούγεννα μιας ολόκληρης γειτονιάς σε δράμα με πολλά επεισόδια. Τέλος καλό, όλα καλά, ακόμη κι ο κακός δεν ήταν και τόσο κακός, ήταν απλώς μόνος!

* Τα Χριστούγεννα, ακόμη κι όταν τα «Gremlins» του Τζο Ντάντε πετούν τη γριά απ' το παράθυρο, ξέρεις ότι όλα στο τέλος θα φτιάξουν. Ακόμη κι όταν ο Μπρους Γουίλις έχει να προστατέψει, χριστουγεννιάτικα, από τους κακούς ένα γεμάτο αεροδρόμιο, όπως στο «Die hart 2» του Ρένι Χάρλιν, ξέρεις ότι δεν θα πεθάνει! Από την εποχή που η μαμά σου σε πήγαινε Χριστούγεννα στο Σινεάκ να δεις τον «Ρούντολφ», πίστεψες στο κινηματογραφικό θαύμα, ότι ο Μπαμπλ δεν γίνεται να τον φάει. Στο Χόλιγουντ, τα Χριστούγεννα και διάφορες άλλες εποχές, οι καλοί δεν πεθαίνουν, κι αυτός είναι ένας καλός λόγος να μένεις κολλημένος στην «Υπέροχη ζωή» του Κάπρα. Κι ας σου 'χει δείξει η ζωή, χρόνια τώρα, ότι τρομερά πράγματα συμβαίνουν εδώ γύρω ή εκεί μακριά, πέρα από τα στούντιο του Λος Αντζελες και τις λεωφόρους του Μπέβερλι Χιλς, ακόμη και την πιο γιορτινή μέρα του χρόνου.

7 - 23/12/2007

Οι κακοί των Χριστουγέννων

Ο κινηματογράφος έχει πλήθος από χαρακτήρες που κύριο μέλημα έχουν να κάνουν τους καλούς να φαίνονται καλύτεροι

Της ΕΛΕΩΝΟΡΑΣ ΟΡΦΑΝΙΔΟΥ

Στη χριστουγεννιάτικη μυθολογία του Χόλιγουντ υπάρχουν μόνο δύο κατηγορίες χαρακτήρων: οι καλοί και οι κακοί. Οι απλοποιήσεις αυτές είναι ιδανικές για ταύτιση και για απόρριψη. Σπανίως οι κακοί είναι αυτόφωτοι, προσδιορίζονται συνήθως ως το ανάποδο του καλού ήρωα.

Ετσι, για παράδειγμα, ο Μπαμπλ, το αρκουδωτό τέρας του Βορείου Πόλου, δεν μπορεί να έχει καμία κινηματογραφική τύχη να γίνει ήρωας και συνακόλουθα τίτλος ταινίας, αφού θέλει να... φάει χριστουγεννιάτικα τον «Ρούντολφ, το ελαφάκι» στην ομώνυμη ταινία της Ντίσνεϊ. Και οι διαρρήκτες Μαρβ και Χάρι υπάρχουν στο «Μόνος στο σπίτι» επειδή ο Μακόλι Κάλκιν πρέπει κάποιους να νικήσει.

Στο Χόλιγουντ, ιδίως όταν διηγείται ιστορίες Χριστουγέννων, το τέλος είναι δεδομένο: κερδίζουν πάντα οι καλοί με ανοιχτό το ενδεχόμενο να κολλήσουν καλοσύνη και στους αντιπάλους τους!

Ο Μπαμπλ δεν μπορεί να συναγωνιστεί τον Ρούντολφ, ο οποίος, επειδή είναι καλός, καταφέρνει να κάνει ακόμη και το κουσούρι του πλεονέκτημα. Η κατακόκκινη φωτεινή του μύτη, για την οποία όλοι τον κοροϊδεύουν, οδηγεί τελικώς τον Αϊ-Βασίλη στη Γη μια ομιχλώδη νύχτα παραμονής Χριστουγέννων. Κι όσον αφορά τους Μαρβ (Ντάνιελ Στερν) και Χάρι (Τζο Πέσι) μετατρέπονται πολύ γρήγορα, στην ταινία του Κρις Κολόμπους, σε θύματα του κινηματογραφικού Κέβιν Μακάλιστερ, αλλά είναι οι κακοί της ταινίας και τα Χριστούγεννα τους τιμωρούν, ενώ στην πραγματικότητα και ο Κέβιν χρειάζεται ένα καλό χέρι ξύλο.

Οι «κακοί» των κινηματογραφικών Χριστουγέννων είναι εξαιρετικά ενδιαφέροντες τύποι- άλλωστε παίρνουν τους καλούς στην πλάτη και τους κάνουν ταινία! Αν οι Μαρβ και Χάρι δεν ήταν τόσο αδίστακτοι και τόσο γκαφατζήδες, ο Μακόλι Κάλκιν θα ήταν ένα γραφικό αμερικανόπουλο που θα περίμενε ακόμη τη μαμά του στο σπίτι βλέποντας τηλεόραση και τρώγοντας πίτσα.

Γι' αυτό και το σινεμά ποντάρει στους κακούς! Αυτά τα Χριστούγεννα κακός είναι ο προ δεκαετίας και βάλε συστηθείς Τζακ Σκέλινγκτον του «Χριστουγεννιάτικου εφιάλτη» και ο Φρεντ Κλάους της ομώνυμης ταινίας, κοινώς το ρεμάλι της οικογένειας Κλάους, ο αδερφός του Σάντα.

* Γνωρίσαμε το «The nightmare before Christmas» του Χένρι Σέλικ το 1993 και τώρα μας συστήνεται σε τεχνολογία 3D. Δημιουργία ουσιαστικά του Τιμ Μπάρτον, έχει ως πρωταγωνιστή έναν ιδιαίτερα κακό, τον Τζακ, ο οποίος ζει στην πόλη του Χάλογουιν, την αντίστοιχη δική μας χώρα των καλικαντζάρων. Τυχαία ανακαλύπτει την πόλη των Χριστουγέννων και έναν περίεργο τύπο από κεί, τον Σάντα Κλάους, και προσπαθεί απάγοντάς τον να μεταφέρει τη χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα στην πόλη του, φυσικά ανεπιτυχώς.

* Ανεπιτυχής είναι και κάθε προσπάθεια της οικογένειας Κλάους να στρώσει τον Φρεντ (Βινς Βον), τον μεγαλύτερο αδερφό του Σάντα (τον υποδύεται ο Πολ Τζιαμάτι) στη νέας εσοδείας ταινία «Fred Claus». Δεν υπάρχει κακή συνήθεια που να μην την έχει ο Φρεντ. Και, αν προσθέσει κανείς και την τεμπελιά του, είναι το ακριβές αντίθετο του τέλειου Αγιου Βασίλη. Με τα πολλά, πείθεται να τον βοηθήσει στη φετινή κατασκευή και διανομή των δώρων, με τραγελαφικά φυσικά αποτελέσματα. Πάλι κάποιος πρέπει να σώσει τα Χριστούγεννα. Ο Φρεντ στο τέλος τα καταφέρνει. Το Χόλιγουντ θα κάνει το θαύμα του κι αυτός θα γίνει άνθρωπος, αν και θα είχε γούστο να ξέραμε ότι ακόμη και η οικογένεια Κλάους έχει έναν άχρηστο!

* Η κινηματογραφική ηθική δε θα κολλούσε στον Φρεντ Κλάους, πόσω μάλλον όταν ήδη έχει πάρει με το μέρος της τον Τζιμ Κάρεϊ στον ρόλο του «Κατεργάρη των Χριστουγέννων» του Ρον Χάουαρντ. Στην ταινία τού 2000, ο Γκριντς (Κάρεϊ) είναι ένα πράσινο πλάσμα που ζει σε μια σπηλιά. Κάποια Χριστούγεννα οι κάτοικοι της πόλης του τον ανάγκασαν να την εγκαταλείψει και αποφασίζει αυτή τη χρονιά να εκδικηθεί: του έκλεψαν την παιδικότητά του, θα τους κλέψει τα Χριστούγεννα. Ετσι, προσποιούμενος τον Αγιο Βασίλη, θα μπει σε όλα τα σπίτια για ν' αρπάξει ό,τι πολυτιμότερο υπάρχει. Ενα παιδάκι θα τον φέρει κι αυτόν στον ίσιο δρόμο, τον οποίο τελικώς βρίσκουν, θέλουν-δεν θέλουν, και οι χειρότεροι, όπως ο Μπίλι Μπομπ Θόρντον στο «Bad Santa» (2004).

* Ο πρώην σύζυγος της Ατζελίνα Τζολί υποδύεται τον Γουίλι, ένα χαμένο κορμί το οποίο, όταν δεν μπεκροπίνει, κλέβει καταστήματα ντυμένος ’γιος Βασίλης με τον νεαρό συνεργάτη του, Μάρκους (Τόνι Κοξ). Ενας σκύλος και μια γυναίκα -ή μάλλον ένα παιδί και μια γυναίκα- θα τον φέρουν στον ίσιο δρόμο απ τον οποίο κανείς δεν γλίτωσε χριστουγεννιάτικα, αν και το «Bad Santa» έκανε ό,τι μπορούσε για να γίνει εικονοκλαστικό. Αλλά... στον βρόντο πήγε η προσπάθεια!

* Το ίδιο έχει να πει κανείς και για την ταινία «Πάρτι φαντασμάτων» του Ρίτσαρντ Ντόνερ, με τον Μπιλ Μάρεϊ να παραδίδει μαθήματα κυνισμού και ανηθικότητας ως Σκρουτζ, σε μια από τις πολλές μοντέρνες μεταφορές της «Χριστουγεννιάτικης ιστορίας» του Καρόλου Ντίκενς. Τζάμπα η ερμηνεία -στο τέλος, όπως όλοι οι κινηματογραφικοί Σκρουτζ, πείθεται από την επίσκεψη των φαντασμάτων και γίνεται καλός άνθρωπος. Το ίδιο έπαθε το 1970 στον ίδιο ρόλο και ο ’λμπερτ Φίνεϊ.

* Οπως απεδείχθη, τίποτα δεν είχε αλλάξει από το 1946 και την «Υπέροχη ζωή» του Φρανκ Κάπρα, που αποτέλεσε την αρχετυπική ταινία του είδους.

Ο δικός του κακός, ο μίστερ Πότερ, ήταν κάθαρμα από τα ολίγα. Τον υποδύθηκε ο ηθοποιός Λάιονελ Μπάριμορ, (ο παππούς της τσαχπίνας Ντρου Μπάριμορ) και έφθασε τον κινηματογραφικό Τζορτζ Μπέιλι (Τζέιμς Στιούαρτ) μέχρι τα πρόθυρα της αυτοκτονίας. Αλλά τα Χριστούγεννα νίκησαν, διότι έπρεπε να στρωθεί και το αμερικανικό γιορταστικό τραπέζι, κι ο Μπέιλι τη γλίτωσε και ευτύχησε. Από τότε η δυστυχία εξορίστηκε από τα Χριστούγεννα.

Χριστούγεννα στην πρίζα

* Μόνο για λίγο το κακό νικά! Οπως στο περσινό «Black Christmas» του Γκλεν Μόργκαν. Πρόκειται για το ριμέικ της cult ταινίας του '74 «Τρόμος στο παρθεναγωγείο», του Μπομπ Κλαρκ, με τον κακό, τον Μπίλι, να σκοτώνει ντυμένος Αγιος Βασίλης οκτώ κοπέλες που μένουν στο πατρικό του σπίτι.

Ο ίδιος ο Μπίλι όταν ήταν παιδί κακοποιήθηκε από τη μητέρα του, η οποία, αφού δολοφόνησε τον πατέρα του, τον έκλεισε επί χρόνια στη σοφίτα. Τη συνήθη ανακούφιση της νίκης του καλού επί του κακού εδώ ξεχάστε την.

* Αντίθετα, στο άλλο φιλμ της ίδιας χρονιάς, το «Χριστούγεννα στην πρίζα» του Τζον Γουάιτσελ, με τους Ντάνι ντε Βίτο και Μάθιου Μπρόντερικ, είναι από την αρχή εμφανές ότι το πνεύμα των Χριστουγέννων θα κυριαρχήσει.

Ο Μπρόντερικ ως Στιβ δεν αντέχει, αν και καλός άνθρωπος, τον περίεργο, μονήρη γείτονά του Ντάνι (Ντε Βίτο), ο οποίος αποφασίζει να στολίσει το σπίτι του με τα πιο πολλά χριστουγεννιάτικα φωτάκια του κόσμου, μετατρέποντας τα Χριστούγεννα μιας ολόκληρης γειτονιάς σε δράμα με πολλά επεισόδια. Τέλος καλό, όλα καλά, ακόμη κι ο κακός δεν ήταν και τόσο κακός, ήταν απλώς μόνος!

* Τα Χριστούγεννα, ακόμη κι όταν τα «Gremlins» του Τζο Ντάντε πετούν τη γριά απ' το παράθυρο, ξέρεις ότι όλα στο τέλος θα φτιάξουν. Ακόμη κι όταν ο Μπρους Γουίλις έχει να προστατέψει, χριστουγεννιάτικα, από τους κακούς ένα γεμάτο αεροδρόμιο, όπως στο «Die hart 2» του Ρένι Χάρλιν, ξέρεις ότι δεν θα πεθάνει! Από την εποχή που η μαμά σου σε πήγαινε Χριστούγεννα στο Σινεάκ να δεις τον «Ρούντολφ», πίστεψες στο κινηματογραφικό θαύμα, ότι ο Μπαμπλ δεν γίνεται να τον φάει. Στο Χόλιγουντ, τα Χριστούγεννα και διάφορες άλλες εποχές, οι καλοί δεν πεθαίνουν, κι αυτός είναι ένας καλός λόγος να μένεις κολλημένος στην «Υπέροχη ζωή» του Κάπρα. Κι ας σου 'χει δείξει η ζωή, χρόνια τώρα, ότι τρομερά πράγματα συμβαίνουν εδώ γύρω ή εκεί μακριά, πέρα από τα στούντιο του Λος Αντζελες και τις λεωφόρους του Μπέβερλι Χιλς, ακόμη και την πιο γιορτινή μέρα του χρόνου.

7 - 23/12/2007

Μαύρα Χριστούγεννα

της Ελεωνόρας Ορφανίδου

Οταν, τα Χριστούγεννα του 1993, ο Τζακ Σκέλινγκτον, ο πιο μποέμ σκελετός της μεγάλης οθόνης (και πρώτος πολίτης της πόλης του Χάλογουιν), ζήλεψε τη ζωή του Αγιου Βασίλη και αποφάσισε να κάνει τα Χριστούγεννα δική του γιορτή, το σινεμά έφτιαξε έναν ολότελα νέο κινηματογραφικό κόσμο.

Αλλά το κοινό που πήγε να δει ανυποψίαστο «άλλη μια χριστουγεννιάτικη ταινία», έπαθε σοκ. Διότι στο οπτικό του πεδίο μπήκε θριαμβευτικά η μαύρη κινηματογραφική ματιά μιας γιορτής που κατά το Χόλιγουντ όφειλε να είναι γλυκερή και μελό σαν κουραμπιές. Οχι ότι δεν είχαν γίνει στο παρελθόν ταινίες της απέναντι όχθης, αλλά εδώ ο προδότης ήταν η ίδια η Ντίσνεϊ.

Γεφύρι σε αυτό το πέρασμα, μια σπουδαία μορφή του σύγχρονου κινηματογράφου, ο Τιμ Μπάρτον.

* Ο «Χριστουγεννιάτικος εφιάλτης» αναποδογύρισε όλη τη μυθολογία της γιορτής των Χριστουγέννων μπερδεύοντάς την με τον τρόμο του Χάλογουιν. Αποτέλεσμα; Τα δώρα των παιδιών μακάβρια, η γιορτή τρομακτική και μυστηριώδης, κι ο Τζακ ένας «τραβεστί» Αϊ -Βασίλης...

Ο κύριος Σκέλινγκτον είχε τις καλύτερες προθέσεις, αλλά το κοινό δεν ξέρει πώς να αποτιμήσει το έργο του. Ο κόσμος του «Χριστουγεννιάτικου εφιάλτη», φτιαγμένος ολότελα από την αρχή από το μυαλό του Μπάρτον, δεν ενθουσίασε. Χρειάστηκε αρκετά χρόνια ο Τζακ ο Σκελετός για να σταματήσει να είναι το παραπαίδι του πνευματικού του αδερφού, του «Μπάτμαν», και να γίνει αυτό που είναι σήμερα, ένας «καλτ» ήρωας του σινεμά που ήθελε τα δικά του Χριστούγεννα, όχι τόσο όμορφα και ροζ όσο τα κανονικά, αλλά μαύρα κι άραχνα...

* Πολύ περισσότερο χρόνο πήρε σε ένα άλλο αριστούργημα να γίνει αποδεκτό από το μεγάλο χωνευτήρι του «ορθού» κινηματογραφικού ρεύματος, το «Black Christmas», που γύρισε το 1974 ο Μπομπ Κλαρκ, μια ταινία τρόμου που διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια των χριστουγεννιάτικων διακοπών στο πανεπιστημιακό οικοτροφείο του Μπέντφορντ, στον Καναδά. Ο σκηνοθέτης της ένας δημιουργός με πολιτικές ανησυχίες που κάνει ταινίες με ζόμπι και ψυχασθενείς δολοφόνους, ευθέως αναφερόμενος στην παράνοια του πολέμου του Βιετνάμ, στήνει ένα σκηνικό θανάτου, τρόμου και αίματος μέσα στη μεγάλη γιορτή της αγάπης. Η χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα υπάρχει μόνο για να ειρωνευτεί τα ανθρώπινα και ο δολοφόνος καραδοκεί πίσω από το μέγα σύμβολο, το στολισμένο έλατο της σάλας.

Η άλλη Αμερική, των λεγόμενων Β movies και του τρόμου έγραψε την δική της χριστουγεννιάτικη ιστορία, βουτώντας τις ημέρες τις αγάπης σε νύχτες φρίκης.

Ο νεαρός πρωταγωνιστής της ταινίας του Τσαρλς Σεριέ γίνεται το 1984 μάρτυρας της δολοφονίας των γονιών του το βράδυ των Χριστουγέννων.

Τα χρόνια περνούν και όλα αλλάζουν στη ζωή του όταν κάποια άλλα Χριστούγεννα το αφεντικό του του κάνει δώρο μια κόκκινη στολή.

* Τίτλος του φιλμ «Silent night, deadly night». Αρεσε τόσο, που γυρίστηκαν άλλες τέσσερις συνέχειες, αλλά δεν άγγιξε τη δόξα του «Santa Claws», που γύρισε το 1996 ο Τζον Ρούσο, της «Νύχτας των ζωντανών Νεκρών». Χρειάστηκαν όλα κι όλα 80 λεπτά, μια βιντεοκάμερα, φίλοι, συγγενείς και συνεργάτες από άλλες ταινίες, για να γίνουν τα «Γυμνά Χριστούγεννα» (όπως το είδαμε εδώ).

Είναι παραμονή Χριστουγέννων, και ο Γουέιν, ένα αγόρι ορφανό από πατέρα, σηκώνεται από τον καναπέ που κοιμόταν δίπλα στο χριστουγεννιάτικο δέντρο και σκοτώνει εν ψυχρώ τη μητέρα του και τον εραστή της. Κλείνεται σε μια ψυχιατρική κλινική. Χρόνια μετά, ο δρόμος του διασταυρώνεται με αυτόν μιας πρωταγωνίστριας ταινιών σεξ και τρόμου, η οποία αρχίζει να βρίσκει πιο ενδιαφέρουσα τη φρίκη εκτός σκηνής και σεναρίου. Μια ταινία γυρίζεται μέσα σε μια άλλη και η πραγματικότητα αλλάζει τα σενάρια, καθώς ο Γουέιν αποφασίζει να «λυτρώσει» την αγαπημένη του απ' όλους και απ' όλα, στο τέλος δε και από τον ίδιο της τον εαυτό...

* Την ίδια χρονιά, άλλος ένας ήρωας της μαύρης κινηματογραφικής σκηνής χρησιμοποιεί τα Χριστούγεννα για να εισέλθει στα σαλόνια της φιλήσυχης Αμερικής. Είναι ο Τζακ Φροστ, ένας «σίριαλ κίλερ» που μεταλλάσσεται όταν έρχεται κατά λάθος σε επαφή με γενετικό υλικό. Η ταινία έχει τ' όνομά του και απίστευτα πολύ χριστουγεννιάτικο αίμα, κάθε φορά που ο Τζακ δείχνει τα σκυλόδοντά του.

* Ο τρόμος τελικά επικοινωνεί με τα Χριστούγεννα μέσα από τα μονοπάτια των άκρως αντιθέτων: Η πιο φωτεινή γιορτή του κόσμου ως φόντο απόλυτης σκοτεινιάς. Ακόμη και το Χόλιγουντ έχει διαπιστώσει αυτή τη γοητευτική συνάρτηση, χρησιμοποιώντας την εν σπέρματι, διότι πόσο να του τη χαλάσεις τη γιορτή του θεατή; Ετσι, π.χ. στα «Gremlins» το 1984 τα τερατάκια που τρομοκρατούν ολόκληρη την πόλη είναι χριστουγεννιάτικο δώρο του πατέρα του ήρωα.

* Το 1989 στο «Ghostbusters 2» πάλι κινδυνεύουν τα Χριστούγεννα. Μόνο που εδώ, στο mainstream, ο τρόμος είναι ελεγχόμενος, υπάρχει χιούμορ για αποφόρτιση και το παραμύθι τελειώνει με όλους τους ήρωες λυτρωμένους και πάνω απ' όλα ζωντανούς. Στο σινεμά, τα Χριστούγεννα οι καλοί δεν πεθαίνουν...

7 - 22/12/2002

Ο Χριστός καταναλώνεται

Της ΕΛΕΩΝΟΡΑΣ ΟΡΦΑΝΙΔΟΥ


Εχουν περάσει πολλά χρόνια όχι μόνο από τότε που ο Καρτέσιος είπε το περίφημο «Cogito ergo sum» («Σκέπτομαι, άρα υπάρχω»), αλλά και από τότε που σταμάτησαν να πείθονται αρχικώς οι αστοί και μετά οι μικροαστοί ότι η σκέψη φτάνει για να επιβεβαιώσει την ύπαρξη. Το cogito (σκέπτομαι) έγινε consumo (καταναλώνω) και ο δυτικός άνθρωπος έγινε ένας κλασικός homo consumens.Μια νέα ταινία γύρω από την καταναλωτική μανία των Αμερικανών, κυρίως την εποχή των γιορτών, προπαγανδίζει υπέρ της αυτοσυγκράτησης και της επιστροφής στο χαμένο πνεύμα των Χριστουγέννων. Ιθύνων νους της ο Μόργκαν Σπάρλοκ, ο κύριος που τελικώς επέζησε των γυρισμάτων του «Super size me» και της διατροφής με χάμπουργκερ και τσιζ. Την άλλη φορά κόντεψε να τα κακαρώσει από τα Μπιγκ Μακ, τώρα τα βάζει με τον Μίκι Μάους: Αυτός, λέει, είναι ο Αντίχριστος!Ο Σπάρλοκ, παραγωγός του «What would Jesus Buy?» παρακολουθεί το ταξίδι ενός ακτιβιστή, του αιδεσιμότατου Μπίλι, ο οποίος μαζί με τη χορωδία γκόσπελ της εκκλησίας που φέρει τον πολύ χαρακτηριστικό τίτλο «Stop shopping church» (Σταματήστε να αγοράζετε), περιοδεύουν στα μεγάλα εμπορικά κέντρα και τις αγορές της Αμερικής κατά τη διάρκεια των εορτών, επιχειρώντας έως και... εξορκισμούς για να σώσουν τους εθισμένους Αμερικανούς από τη μανία των αγορών! Ο αιδεσιμότατος Μπίλι, μορφή στο χώρο του αμερικανικού ακτιβισμού, δεν ξέρουμε αν είναι κανονικός πάστορας, καθώς, όπως ο ίδιος λέει, το κολάρο του είναι σκυλίσιο και κάτω από την ιερατική του μπλούζα φοράει τον Μίκι Μάους, τον οποίο κάθε φορά επιδεικνύει ως τον κύριο υπεύθυνο για τον σύγχρονο αμερικανικό τρόπο ζωής. Ουρλιάζει μάλιστα στην Τάιμς Σκουέαρ της Νέας Υόρκης σε ντόπιους και τουρίστες πετώντας τα ρούχα του, ότι το Οστιν ή το Αρκανσο δεν έχουν καμία σχέση με τη Λιμνούπολη των κόμικς της Ντίσνεϊ. Ο σκηνοθέτης της ταινίας Ρομπ Βαν Αλκιμέιντ δείχνει τρομαγμένους περαστικούς να κλείνουν τα αφτιά τους στην πολύ πετυχημένη ομολογουμένως ατάκα του, «We all buying, we all dying» (όλοι ψωνίζουμε, όλοι πεθαίνουμε), αλλά και πολλούς να χειροκροτούν κρατώντας ανέμελα και τις τσάντες με τα ψώνια από του Ντιόρ! Ξοδεύουν ό,τι βγάζουνΣύμφωνα με το ντοκιμαντέρ, η Αμερική έχει ξεπεράσει κάθε όριο. Ο Τζορτζ Μπους παραμονές των Χριστουγέννων κι ενώ η χώρα ήταν τελείως εκτός ρυθμών λόγω της τρομοκρατικής επίθεσης στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου, υπενθύμισε με δημόσια δήλωσή του στους πολίτες το... πατριωτικό τους καθήκον, να βγουν δηλαδή και να τσακίσουν τα μαγαζιά. Κάθε χρόνο, από την παραμονή της Ημέρας των Ευχαριστιών έως και την Πρωτοχρονιά, οι Αμερικανοί ξοδεύουν μισό τρισεκατομμύριο δολάρια στα μαγαζιά. Πρώτη φορά από την εποχή του κραχ και του New Deal του Ρούσβελτ ξοδεύουν όλα όσα βγάζουν, και μάλιστα χωρίς ενοχές και συνειδητά, υπηρετώντας μια συλλογική εμμονή, μας λέει η ταινία, ενώ ο παραγωγός της σε συνέντευξη του στους «Τάιμς» υπογραμμίζει ότι όσο πιο πολλά καταναλώνουν τόσο πιο ανικανοποίητοι γίνονται. Ενας μέσος Αμερικανός τα Χριστούγεννα μπορεί να ξοδέψει με τις πιστωτικές του κάρτες μισθούς επτά μηνών!Ο αιδεσιμότατος Μπίλι Τάλεν δεν χαρίζεται στους συμπολίτες του: επί δέκα χρόνια τη στήνει έξω από τις διασημότερες αλυσίδες καταστημάτων και τραγουδά μαζί με τη χορωδία του για διάφορα καταναλωτικά και άχρηστα κατά την άποψη του αγαθά, όπως, π.χ., τα εσώρουχα Victoria Secret! Και βέβαια θέτει ευθέως το ερώτημα που αποτελεί και τίτλο της ταινίας: Τι από αυτά που αγοράσατε θα έπαιρνε ο Ιησούς για τις γιορτές; Κάπως έτσι φυλακίστηκε πάνω από εκατό φορές, μαζί με τη γυναίκα του και σύσσωμη τη χορωδία αλλά με τον ίδιο τρόπο έγινε και ταινία, έδωσε συνεντεύξεις σε όλους τους μεγάλους ραδιοφωνικούς σταθμούς, στους «Νιου Γιορκ Τάιμς» και στο CNN, ενώ το Διαδίκτυο είναι γεμάτο από ιστοσελίδες που συζητούν για το έργο του, για το αμερικανικό λάιφ στάιλ και τη θρησκεία! Ο Σπάρλοκ εκφράζει την ελπίδα η ταινία του να κάνει το κοινό να επιλέξει έναν άλλο, λιγότερο καταναλωτικό τρόπο για να προσεγγίσει τις γιορτές. Η ευτυχία που υπόσχεται η κατανάλωση δεν έρχεται ποτέ λέει, κλείνοντας τη συνέντευξή του. Και ο αιδεσιμότατος Μπίλι συμπληρώνει: «Δεν με πειράζει που οι Αμερικανοί σταμάτησαν να πηγαίνουν στις εκκλησιές τους. Με ενοχλεί όμως που αναζητούν τον Θεό στο πλησιέστερο πολυκατάστημα!».
7 - 16/12/2007